ગુજરાત જાહેર સે વા આયોગ

ગુજરાત સરકાર સિચવાલય, ગુજરાત િવધાનસભા સિચવાલય તથા ગુજરાત જાહેર સે વા આયોગ સિચવાલય સંવગર્ના નાયબ સેક્શન અિધકારી, વગર્-૩ અને ગુજરાત મહેસૂલ સેવા સંવગર્ના નાયબ મામલતદાર વગર્-૩ ની જગ્યાઓ પર ભરતી માટેની સ્પધાર્ત્મક પરીક્ષાનો અભ્યાસક

નાયબ સેક્શન અિધકારી, વગર્-૩ અને નાયબ મામલતદાર, વગર્-૩ ની જગ્યા પર ભરતી માટેની સ્પધાર્ત્મક પરીક્ષા પધ્ધિત. નોંધ: પરીક્ષાનું માધ્યમ ગુજરાતી રહેશે. મુખ્ય પરીક્ષામાં ગુજરાતી સંબંિધત ભાષામાં રહેશે.

૧. પ્રાથમિક કસોટી પરીક્ષા

સામાન્ય અભ્યાસ (�ાથિમક પરીક્ષા)

(૧) ઈિતહાસ ૧. િસંધુખીણની સભ્યતા: લાક્ષિણકતાઓ, સ્થળો, સમાજ, સાંસ્કૃિતક ઈિતહાસ, કળા અનેધમર્. વે�દક યુગ- જનૈ ધમર્અનેબૌધ્ધ ધમર્. ૨. મૌયર્અનેગુ� સા�ાજ્ય, ચોલા અનેપ�વ રાજવંશો. ૩. ગુજરાતના મહત્વના રાજવંશો-અસરો અને�દાન, મહત્વની નીિતઓ, તેમનું વહીવટી તંત્ર, અથતંત્ર, સમાજ, ધમર્, કલા, સ્થાપત્ય અનેસા�હત્ય. ૪. ભારતમાં યુરોિપયનોનું આગમન, ભારતમાં િ��ટશ શાસનની સ્થાપના અનેિવસ્તરણ, ભારતનો ૧૮૫૭ નો સ્વાતં�ય સં�ામ : ગુજરાતના િવશેષ સંદભર્માં, ૧૯મી સદીમાં ભારત અનેગુજરાતમાં ધાિમર્ક અનેસામાિજક સુધારા આંદોલનો. ૫. ભારતની સ્વતંત્રતા માટેની ચળવળ, ભારત અનેિવદેશમાં ભારતીય �ાંિતકારીઓ, ગુજરાત અને ભારતના સ્વાતં�ય સેનાનીઓનો ફાળો અનેભૂિમકા. ૬. સ્વાતં�ય પૂવ�અનેસ્વાતં�યોત્તર ભારતમાં મહાત્મા ગાંધી અનેસરદાર પટેલની ભૂિમકા અને�દાન. ૭. આઝાદી પછીનુંભારત: દેશમાંરાજ્યોનું પુનગર્ઠન, મહાગુજરાત ચળવળ, અગત્યની ઘટનાઓ. ૮. સૌરા�ર્, કચ્છ અનેગુજરાતના દેશી રાજ્યોના શાસકોના સુધારાવાદી પગલાઓ અનેિસિધ્ધઓ. (૨) સાંસ્કૃિતક વારસો ૧. ભારત અનેગુજરાતનો સાંસ્કૃિતક વારસો : કળાસ્વરૂપો, સા�હત્ય, િશલ્પ અનેસ્થાપત્ય. ૨. ગુજરાતની લોકસંસ્કૃિત અનેમૌિખક પરંપરા: તેનું મહત્વ, લાક્ષિણકતાઓ અનેઅસરો. ૩. ગુજરાતની કળા અનેકસબ : સામાિજક સાંસ્કૃિતક �દાન. ૪. આ�દવાસી જન�વન ૫. ગુજરાતના તીથર્સ્થળો અનેપયર્ટનસ્થળો. Page 4 of 17 (૩) ભારતીય રાજ્ય વ્યવસ્થા, બંધારણ, સામાિજક ન્યાય અનેઆંતરરા�ર્ીય સંબંધો. ૧. ભારતીય બંધારણ- ઉ�ભવ અનેિવકાસ, લાક્ષિણકતાઓ, આમુખ, મૂળભૂત અિધકારો અનેફર�, માગર્દશર્ક િસધ્ધાંતો, અગત્યના બંધારણીય સુધારા, મહત્વની �ગવાઇઓ અનેઅંતિનર્�હત માળખું. ૨. સંઘ અનેરાજ્યના કાય� અનેજવાબદારીઓ, સંસદ અનેરાજ્ય િવધાનમંડળ: માળખુ, કાય�, સત્તા અનેિવશેષાિધકારો. રા�ર્ પિત અનેરાજ્યપાલની ભૂિમકા ૩. બંધારણીય સંસ્થાઓ, વૈધાિનક, િનયમનકારી અને અધર્-ન્યાિયક સંસ્થાઓ. ૪. પંચાયતી રાજ. ૫. �હેર નીિત અનેશાસન. શાસન ઉપર ઉદારીકરણ, ખાનગીકરણ અનેવૈિ�કરણનાં �ભાવો. ૬. અિધકાર સંલ� મુ�ાઓ (માનવ અિધકાર, �ીઓના અિધકાર, અનુસૂિચત �િત અનેઅનુસૂિચત જન�િતના અિધકારો, બાળકોના અિધકાર) ઈત્યાદી. ૭. ભારતની િવદેશિનતી – આંતરરા�ર્ ીય સંબંધો - મહત્વની સંસ્થાઓ, એજન્સી, િવિવધ સંગઠનો, તેમનુમાળખુઅનેઅિધકૃત આદેશ. ૮. કેન્� અનેરાજ્ય સરકારની અગત્યની નીિતઓ અનેકાયર્�મો. (૪) ભારતીય અથર્તંત્ર અનેઆયોજન ૧. સ્વતંત્રતાના પવ�ભારતીય અથર્તંત્ર, ભારતમાં આયોજનની કામગીરીનો ઉદભવ અને િવકાસઐિતહાિસક ચચાર્ઓ, આયોજનના મોડેલો અનેસમયાન્તરેતેમાંઆવેલા ફેરફારો. સુધારાઓ પછીના સમયમાંભારતીય અથર્તંત્ર: નવા આિથર્ક સુધારાઓ, નીિત આયોગ: ઉ�ેશો, બંધારણ અનેકાય�. ૨. કૃિષ ક્ષેત્ર અને ઉ�ોગ ક્ષેત્રમાં િવિવધ આિથર્ક નીિતઓ અને સુધારાઓ, ભારતીય અથર્તંત્રમાં આંતરમાળખું. બેં�કંગ અને વીમો; િનયમનકારી માળખું. ભારતીય અથર્તંત્ર પર ખાનગીકરણનો �ભાવ, િવકાસ, પડકારો અનેતકો. ૩. ભારતીય �હેર િવત્ત વ્યવસ્થા; ભારતીય કર પ�િત, �હેર ખચર્, �હેર દેવું, ભારતીય અથર્તંત્રમાં ખાધ અનેસહાય. કેન્� અનેરાજ્યના નાણાકીય સબંધો. વસ્તુઅનેસેવા કર (GST): ખ્યાલ અને સૂિચતાથ�. ભારતીય �હેર િવત્ત વ્યવસ્થા સાથેસંકળાયેલી અગત્યની સંસ્થાઓ. ૪. ભારતના િવદેશ વ્યાપારનાં વલણો, સંરચના, માળખુંઅને�દશા. ૫. ગુજરાતનું અથર્તંત્ર-એક અવલોકન; ગુજરાતમાં સામાિજક ક્ષેત્રો: િશક્ષણ, આરોગ્ય, અનેપોષણ. કૃિષ, વન, જળ સંસાધનો, ખાણ, ઉધોગ અનેસેવા ક્ષેત્ર. આિથર્ક અનેસામાિજક માળખાગત સુિવધાઓના િવકાસની નીિતઓ. ગુજરાતમાંસહકારી ક્ષેત્ર. Page 5 of 17 (૫) ભૂગોળ ૧. સામાન્ય ભૂગોળ: સૂયર્મંડળના ભાગરૂપ પૃથ્વી, પૃથ્વીની ગિત, સમય અનેઋતુની િવભાવના, પૃથ્વીની આંત�રક સંરચના, મુખ્ય ભૂિમસ્વરૂપો અનેતેની લાક્ષિણકતાઓ, વાતાવરણની સંરચના અનેસંઘટન, આબોહવાના તત્વો અને પ�રબળો, વાયુ સમુચ્ય અને વાતા�, વાતાવરણીય િવક્ષોભ, આબોહવાકીય બદલાવ, મહાસાગરો : ભૌિતક, રાસાયણીક, જિવક ૈ લાક્ષિણકતાઓ, જલીય આપિત્તઓ, દરીયાઈ અનેખંડીય સંશાધનો. ૨. ભૌિતક ભૂગોળ: ભારત, ગુજરાત અનેિવ�ના સંદભર્માં : મુખ્ય �ાકૃિતક િવભાગો, ભૂકંપ અને ભૂસ્ખલન, કુદરતી અપવાહ, મૌસમી આબોહવાના �દેશો: વાતાવરણીય િવક્ષોભ, ચ�વાત, કુદરતી વનસ્પિત: રા�ર્ ીય ઉ�ાન અનેઅભ્યારણો, જમીનના મુખ્ય �કારો, ખડકો અનેખની�. ૩. સામાિજક ભૂગોળ: ભારત, ગુજરાત અનેિવ�ના સંદભર્માં : વસ્તીનું િવતરણ, વસ્તી ઘનતા, વસ્તી વૃિધ્ધ, �ી પુરૂષ �માણ, સાક્ષરતા, વ્યાવસાિયક સંરચના, અનુસૂિચત �િત અનેઅનુસૂિચત જન�િત વસ્તી, નૃ�િત સમૂહ, ભાષાકીય સમૂહ, �ામીણ-શહેરી ઘટકો, શહેરીકરણ અનેસ્થળાંતર, મહાનગરીય �દેશો. ૪. આિથર્ક ભૂગોળ: અથર્તંત્રના મુખ્ય િવભાગો; કૃિષ, ઉ�ોગ, સેવાઓ, તેમની મુખ્ય લાક્ષિણકતાઓ. પાયાના ઉ�ોગો – કૃિષ, ખિનજ, જગલં , ઈંધણ (બળતણ) અનેમાનવશ્રમ આધા�રત ઉ�ોગો, પ�રવહન અનેવેપાર, પધ્ધિતઓ અનેસમસ્યાઓ. (૬) િવજ્ઞાન અનેટેકનોલો�: ૧. િવજ્ઞાન અનેટેકનોલો�; િવજ્ઞાન અનેટેકનોલો�નું સ્વરૂપ અનેક્ષેત્ર, રોજબરોજના �વનમાં િવજ્ઞાન અનેટેકનોલો�ની �સ્તુતતા, િવજ્ઞાન, ટેકનોલો� અનેઇનોવેશન અંગેની રા�ર્ ીય નીિત, ભારતમાં િવજ્ઞાન, ટેકનોલો� અનેઇનોવેશન સાથેસંકળાયેલી િવિવધ સંસ્થાઓ, તેમની �વૃિત્તઓ અનેયોગદાન, �િસધ્ધ ભારતીય વૈજ્ઞાિનકોનુયોગદાન. ૨. ઈન્ફમ�શન અનેકોમ્યુિનકેશન ટેકનોલો� (આઇસીટી): આઇસીટીનું સ્વરૂપ અનેક્ષેત્ર. આઇસીટીને ઉત્તેજન આપતી િવિવધ સરકારી યોજનાઓ, ઈ-ગવનર્ન્સ કાયર્�મો અને સેવાઓ, સાયબર િસક્યોરીટી, નેશનલ સાયબર �ાઇમ પોલીસી. ૩. અંતરીક્ષ/અવકાશ અને સંરક્ષણ સેવાઓમાં ટેકનોલો�: ભારતીય અંતરીક્ષ કાયર્�મની ઉત્�ાંિત/િવકાસ. િવિવધ સંસ્થાઓ અનેકાયર્�મો. ૪. ભારતની ઉ�ર્નીિત અનેપરમાણુ નીિત - સરકારની નીિતઓ અનેકાયર્�મો. Page 6 of 17 ૫. પયાર્વરણ િવજ્ઞાન: રા�ર્ ીય અનેઆંતરરા�ર્ ીય કક્ષાએ પયાર્વરણની �ળવણી માટે નીિતઓ અને સંિધઓ, વન અનેવન્ય�વન સંરક્ષણ. ક્લાઈમેટ ચેન્જ અનેઆપિત્ત વ્યવસ્થાપન બાબતેનેશનલ એક્શન પ્લાન. (૭) સામાન્ય બૌિધ્ધક ક્ષમતા ૧. તા�કર્ક અનેિવ�ેષણાત્મક ક્ષમતા. ૨. સંખ્યાઓની શ્રેણી, સંકેત અનેતેનો ઉકેલ. ૩. આકૃિતઓ અનેતેના પેટા િવભાગો, વેન આકૃિતઓ. ૪. ઘડીયાળ, કેલેન્ડર અનેઉંમર સંબંિધત ��ો . ૫. સરેરાશ યા મધ્યક, મધ્યસ્થ અનેબહુલક, ભા�રત સરેરાશ. ૬. ઘાત અનેઘાતાંક, વગર્, વગર્મૂળ, ઘનમૂળ, ગુ.સા.અ. અનેલ.સા.અ. ૭. ટકા, સાદુઅનેચ�વૃિધ્ધ વ્યાજ, નફો અનેનુક્શાન. ૮. સમય અનેકાયર્, સમય અનેઅંતર, ઝડપ અનેઅંતર. ૯. સરળ ભૌિમિતક આકૃિતઓના ક્ષેત્રફળ અનેપ�રિમિત, જથ્થો અનેસપાટીનો િવસ્તાર (છ સમાંતર બાજુધરાવતો ઘન, ઘન, િસિલન્ડર, શંકુઆકાર, ગોળાકાર). ૧૦. મા�હતીનુંઅથર્ઘટન, મા�હતીનું િવ�ેષણ, મા�હતીની પયાર્�તા, સંભાવના. (૮) �ાદેિશક, રા�ર્ીય અનેઆંતરરા�ર્ીય કક્ષાની મહત્વની સાં�ત ઘટનાઓ